< Նախորդ հոդվածը
01.06.2013 Կատեգորիա Խորհրդատվական նյութեր (Գեղարքունիքի ԳԱՄԿ)

Խ.Ե.Ա. արյան մակաբուծային հիվանդությունների նկատմամբ պայքարի միջոցառումները


Խ.Ե.Ա. արյան մակաբուծային հիվանդությունները սուր կամ ենթասուր հիվանդություններ են,որոնց բնորոշ են տենդը,սակավարյունությունը,մաշկի և տեսանելի լորձաթաղանթների դեղնությունը,հեմոլոբինուրիան,ինճպես նաև կենտրոնական նյարդային և սրտանոթային համակարգերի ու ստամոքսային ուղու գործունեության խանգրումները:Այս հիվանդությունների յուրահատուկ փոխանցող են հանդիսանում առոտավայրային կամ իքսոդային տզերը: Պիրոպլազմոզները անասնապահությանը հասցնում են զգալի տնտեսական վնաս,որըառաջանում է` 1.Կենդանիների անկումներից(մահացությունը մինչև 40-80 %) 2.Վիժումներից ու անպտղությունից 3.Կաթնատվության ու քաշաճների նվազումից 4.սպանդային մթերքի խոտանումից Պիրոպլազմիդոզները ախտորոշում են համալիր եղանակով,հաշվի առնելով հեևյալը` 1.Համաճարակաբանական տվյալները 2.Ախտաբանաանատոմիական փոփոխությունները 3.Կլինիկական նշանները 4.Լաբորատոր հետզոտությունների արդյունքները ՊԻրոպլազմոզը արոտային հիվանդություն է:Հիվանդության առաջին դեպքերը գրանցվում են կենդանիներին արոտավայր տեղափոխելուց 10-15 օր անց: 1-ին բռնկումը սովորաբար գրանցվում է մարտ-ապրիլ ամիսներին 2-րդ բռնկոմը մայիսին 3-րդ բռնկումը հունիս-հուլիս ամիսներին 4-րդ բռնկում սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին Խ.Ե.Ա. պիրոպլազմոզը գրեթե չի գրանցվում բարեկարգված արոտավայ րերում և մսուրային պահվածքի դեպքում:Առավել բնորոշ կլինիկական նշաններն են` տենդը,ախորժակի բացակայությունը,որը շատ արագ փոխարինվում է դեղ նախտով,կենդանին արագ հյուծվում է,հնարավոր են նյարդային երևույթների փորլուծ կամփորկա պություն:Գաղտնի շրջանը տևում է 8-12 օր: Հղի կովերը վիժում են,խիստ նվազում է կաթնատվությունը:Արտադրող ցուլկի մոտ զարագնում է սեռական անկարողություն:Ախտաբանաանատոմիական փոփոխությունները-դիակները լինում են հյուծված,տեսանելի լորձաթաղանթները և մկանները դեղին գույնի,փայծաղը 2-4 անգամ մեծացած,լյարդը մուգ դարչնագույն,խտաստիճանը պինդ,լեղապարկը ծավալով մեծացած,մեկը կարմիր ույգնի: բուժումը-ազիդին( 3,5 մգ/կ գներմկանային միանվագ) տրիպոնիլ(3,5 մգ/կգ ներմկանային մինվագ) նոզոմիլ(3,5գմ/կգ ներմկանային մինվագ) Խ.Ե.Ա. թեյլերիոզ Խ.Ե.Ա. թեյլերիոզը սուր կամ խրոնիկ ընթացք ունեցող հիվանդություն է,որին բնորոշ են`տենդը,սակավարյունությունը,ավշային հան•ույցների մեծացումը:Սա խ.ե.ա. ամենավտանգավոր արյան մակաբուծային հիվանդությունն է:Մահացությունը թեյլերիոզի դեպ-քում կարող է հասնել 80%-ի: Համաճարակաբանական տվյալները-հիվանդությունը հանդիպում է գլխավորապես արոտային շրջանում և տարվա ընթացքում ունենում է մեկ բռնկում:Երբեմն գրանցվում է նաև մսուրային շրձանում:Յուրահատուկ փոխանցողներն են Hyalomma anantolicum իքսոդային տզերը:Հիմնականում հանդիպում է չոր շրջաններում:Առավել ծանր հիվանդանում են մինչև 6ամսեկան մատղաշը:Հայաստանի պայմաններում թեյլերիոզը հաճախակի ընթանում է խառը վարակի ձևով`պիրոպլազմոզի և անապլազմոզմոզի հետ: Աղտանիշները- գաղտնի շրջանը տևում է 9-15 օր:Առավել բնորոշ կլինիկական նշաններն են`ավշային հանուգյցների մեծացում,տենդ,ախորժակի բացակայություն, արյունազեղումներ Ախտաբանաանատոմիական փոփոխություններ-դիակները լինում են, հյուծված,մաշկը,լորձաթաղանթները և մկանները լինում են թունդ դեղնավուն երանգով:Ավշային հանգույցները ծավալով մեծացած են,փայծաղը ծավալով 1,5-2 անգամ մեծացած է: Բուժումը-բոտաչեն 50 (1մլ/20կգ ներմկանային միանվագ),տրիպոնիլ(3,5մգ/կգ ներմկանային միանվագ),նողոմիլ (3,5գմ/կգ ներմկանա յին միանվագ կամ երկնվագ ) Հակատզային միջոցառումներ Տզերի վերացումը կենդանիների վրա-կրեոլին-x պատրաստուկ 0,2 %լուծույթ,կրկնել 7-10 օր անց,նեոցիդոլ-մակցիդալ-դիազինոն-0,1. լուծույթ,կրկնում են 10-14 օր անց,իվերմեկ-1մլ/50 կգ դեղաչափով,կրկնել 10-14 օր անց:

                                             Սամվել Կիրակոսյան,ԳԱՄԿ Գյուղ.խորհրդատու


To top